تاثیر اینترنت بر نگرش فرهنگی روحانیون (مطالعه موردی طلاب حوزه‌های علمیه قم)

تاریخ انتشار : 28 دی 1394

روحانیون، به عنوان اصلیترین «گروه مرجع» در بین متدینین جامعه ایران به شمار می‌آیند که هر گونه جهت گیری در عقاید، اندیشه‌ها و رفتار و سبک زندگی آن‌ها، می‌تواند تاثیرات عمیقی در جامعه مذهبی و حتی غیر مذهبی (با توجه به اینکه حکومت ایران، حکومتی دینی و تحت نظارت رهبران دینی است) بر جای بگذارد. رویکرد مثبت و باز حوزه علمیه قم نسبت به پذیرش تکنولوژی‌های نوین ارتباطی باعث شده است، اقبال به استفاده از جدید‌ترین وسایل ارتباطی به منظور تحصیل، تحقیق، تبلیغ و تعامل موثر با فضای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی جامعه و جهان، در بین روحانیون بسیار چشم گیر باشد و همین امر، طلاب علوم دینی را از کنج حجرات بیرون آورده و آن‌ها را به صحن علنی جامعه بین المللی (در مصاف با انواع دیدگاه‌ها، نگرش‌ها و سلیقه‌های فکری، عقیدتی، فرهنگی، ارزشی و رفتاری متنوع) وارد کرده است. این پژوهش بر آن است با بهره گیری از نظریه‌های ارتباطاتی مرتبط با تاثیرات فرم و محتوای رسانه‌ها بر مخاطبان، تاثیرات رسانه اینترنت را بر نگرش فرهنگی روحانیون بررسی نمایید. برای این منظور، از روش پیمایش و تکنیک پرسشنامه برای جمع آوری اطلاعات از جامعه آماری پژوهش (روحانیون شهر قم) استفاده گردید که از طریق دو مرحله نمونه گیری (خوشه‌ای و در دسترس) ابتدا مدارس حوزوی و سپس واحدهای تحقیق (طلاب علوم دینی) برای جمع آوری اطلاعات مشخص گردیدند.

تجزیه و تحلیل اطلاعات جمع آوری شده، نشان می‌دهند که بین استفاده از اینترنت (در دو بُعد میزان استفاده و نوع محتوای مورد استفاده) با نگرش فرهنگی روحانیون ارتباط معنا داری وجود دارد؛ بدین ترتیب که نگرش فرهنگی روحانیونی که به میزان زیادتری از اینترنت استفاده می‌کنند، بیشتر به سمت نوگرایی تمایل دارد و بر عکس هر چه میزان استفاده از اینترنت کم باشد، نگرش فرهنگی آن‌ها بیشتر به سمت سنت گرایی میل می‌کند. همچنین هر چه روحانیون، محتوایی که در چارچوب اخلاقی، شرعی، قانونی یا صنفی آن‌ها قرار دارد را مورد استفاده قرار می‌دهند، نگرش آن‌ها سنتی‌تر و هر چه قدر محتوای خارج از این چارچوب را مورد استفاده قرار می‌دهند، نگرش فرهنگی نوگرایانه تری خواهند داشت.

تاثیر اینترنت بر نگرش فرهنگی روحانیون