روزنامه را به خاطر بسپار

روزنامه را به خاطر بسپار
تاریخ انتشار : 16 فروردین 1399

روزنامه‌ی ایران

در خبرها بود که سنت روزنامه‌نگاری و حس خوب و تاریخی ورق‌زدن مطبوعات از نوروز امسال دستخوش یک تغییر شده است. عادت همیشگی ما ایرانیان که از خرید و خواندن انواع ویژه‌نامه‌های نوروزی آغاز می‌شد و تا دیدن نخستین شماره‌های پس از عید ادامه می‌یافت، اکنون ناگزیر به پذیرش وضعیتی متفاوت شده است. در حوزه تولید و مصرف فرهنگی ورود به یک «چرخش پارادایمی» چندان آسان نیست. همان‌گونه که تغییر ناگهانی ذائقه نمی‌تواند به سادگی طعم و حلاوت هر تغییری را به دنبال داشته باشد.

 

ورود به سال ۱۳۹۹ در تاریخ پرفراز و فرود روزنامه‌نگاری ایران با این دو ناگزیری به ثبت رسید؛ نخست کم‌رونقی مطبوعات در کیوسک‌ها، خانه‌ها و گرفتاری در چنبره تعطیلات طولانی نوروزی و سپس اجبار به تبعیت تام‌وتمام دو محور سیاست‌گذاری کرونایی یعنی «قرنطینه خانگی» و «فاصله‌گذاری اجتماعی». نخستین اجبار، نشریات را در رقابت با جایگزینان مجازی خویش باز هم ضعیف‌تر کرد و نظام انتشار و توزیع و مطالعه را از سیاق و نظم دهه‌ها و سالیان پیش دورتر ساخت. دومین اجبار نیز، از دوره‌های دور تاکنون پایان تعطیلات را برای اولین بار بدون روزنامه رقم زد. حال پرسش این است که چگونه به این دو اجبار بنگریم و راهی برای برون‌رفت از این وضعیت که روزنامه و شاید هم روزنامه‌نگاری را می‌تواند به اغما ببرد پیدا کنیم.

 

واقعیت آن است که روزنامه‌نگاری و روزنامه را هیچگاه نمی‌توان به تعطیلی برد. اگر تاریخ به تعطیلی برود «خبر» هم تعطیل‌بردار است ولی وقتی که جامعه نیازمند آگاهی، آموزش، هوشیاری و مشارکت است و حتی بحران‌هایی ازجنس کرونا هم این نیاز را بیشتر می‌کند باید چاره‌ای دیگر اندیشید که این وظیفه مراکز سیاست‌گذار و اجرایی، نهادهای مدنی، صنفی و حرفه‌ای یک یک شهروندان است که «خبر» ،«ارتباط»، «ادراک مشترک» و «همبستگی اجتماعی» را از سبد کالاهای ضروری زندگی حذف نکنند

 

اگر اجبار به ماندن در خانه هست و رعایت فاصله‌گذاری‌های فیزیکی ضروریست، نیاز به موضوعیت و محوریت ارتباطات، روزنامه‌نگاری و پیونددادن میان صدا، تصویر و نوشتار هم گریزناپذیر است. تا وضعیت کرونایی پیش روی ماست، رعایت دستورالعمل‌های ایمنی و بهداشتی حرف نخست را می‌زند؛ اما بالا‌بردن تاب‌آوری اجتماعی و ارتباطی هم لازمه پایداری آن راهبرد است، پس روزنامه و روزنامه‌نگاری را، هم در صورت کاغذی و هم به صورت صوتی و تصویری درقالب پیام‌های پادکستی، ویدئویی و مطالب آنلاین درشمار ضروری‌ترین نیازهای تعطیلی‌ناپذیر به حساب آوریم. روزنامه‌نگاری و روزنامه‌نگاران جزو «خاطرات» گذشته ما نیستند، آن‌ها را در هر شرایط سختی به «خاطر» بسپاریم.