شرح درس جامعه شناسی نهادهای مدنی/ نیم‌سال دوم 94-1393

شرح درس جامعه شناسی نهادهای مدنی/ نیم‌سال دوم 94-1393
تاریخ انتشار : 9 اسفند 1393
نویسنده :
زمینه :

به نام خدا

جامعه شناسی نهادهای مدنی

دوره کارشناسی

سال تحصیلی 94-93

هادی خانیکی

 

  1. معرفی درس

جامعه شناسی نهادهای مدنی از جمله دروس اختیاری رشته پژوهشگری علوم اجتماعی در دوره کارشناسی است که پیش نیاز آن « نظریه‌های جامعه شناسی-2» است و در قالب دو واحد (نظری) تدریس می‌شود.

  1. موضوع درس

آشنایی با:

  • بنیان های نظری مولفه های جامعه مدنی در اندیشه متفکران غربی و مسلمان
  • نظریه ها و زمینه های جامعه شناختی شکل گیری نهادهای مدنی در جوامع در حال توسعه
  • جامعه مدنی و سیر تحول آن در ساخت سنتی و مدرن ایران

 

  1. روش تدریس و وظایف دانشجویان

 

  • درس بر پایه برسی و نقد مباحث نظری و مطالعات تجربی در ایران و جهان ارائه میشود، از این رو حضور و مشارکت فعال دانشجویان برای پیشبرد «آموزش دوسویه، خلاق و انتقادی» ضروری است.
  • ار آن جا که هریک از موضوعات 3گانه درس در قالب عناوین جزئی تری تنظیم شده است، علاوه بر انتخاب بخش‌هایی از منابع ضمیمه، مقالات و کتبی نیز برای مطالعه بیشتر دانشجویان پیش از هر جلسه معرفی خواهد شد.
  • منبع اصلی برای امتحان مطالب مطرح شده در طول ترم و بخش های برگزیده از میان منابع معرفی شده است.

 

  1. سرفصل های درس (17 جلسه 34 ساعت)

نهادهای مدنی و سیر تحول آن ها در ساخت سنتی مدرن ایران (6 جلسه)

  • چیستی جامعه مدنی و مولفه های آن
  • زمینه مساعد و نهادهای مدنی در ساختار سنتی جامعه ایرانی
  • جنبش مشروطه و نهادهای مدنی قدیم و جدید
  • تجدد آمرانه و گسست در تکوین نهادهای مدنی
  • انقلاب اسلامی ، حوزه عمومی و جامعه مدنی در ایران معاصر
  • نهادهای مدنی و سازمان ‌های مردم نهاد در ساختار اجتماعی و اداری ایران

نظریه ها  و زمینه های جامعه شناختی تکوین نهادهای مدنی در جوامعه در حال توسعه(6 جلسه)

  • فرایند مدرن شدن جنبش های اجتماعی جدید و جامعه مدنی
  • نظریه جامعه پیرامونی و توسعه نامتوازن ناهمزمان و ناموزون
  • نظریه جامعه در حال گذار و اجزای آن
  • نظریه جامعه کوتاه مدت و عوامل تاریخی آن
  • نظریه جامعه نفتی و معمای فراوانی
  • نظریه جامعه توده‌ای

 

بنیان های نظری و مولفه های مدنی در اندیشه متفکران غربی و مسلمان (4 جلسه)

  • جامعه مدنی و فلسفه سیاسی غرب (هابز، لاک، منتسکیو، راولز)
  • جامعه مدنی و رویکردهای انتقادی (هگل مارکس، گرامشی،هابرماس)
  • جامعه مدنی در اندیشه متفکران متقدم مسلمان (فارابی ، ابن خلدون)
  • جامعه مدنی در اندیشه مصلحان متاخر مسلمان (نائینی، خیرالدین پاشا، سیدجمال الدین اسدآبادی، امام خمینی)

 

  1. منابع
  • تحقق جامعه مدنی در انقلاب اسلامی ایران ؛ مجموعه مقالات ، سازمان مدارک  فرهنگی و انقلاب اسلامی 1376.
  • دولت و جامعه مدنی؛ دکتر حسین بشیریه ،‌نقد و نظر ، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم 1378
  • جامعه غیر مدنی ؛ پرفسور سباستین روشه، ترجمه محمود عباسی ، انتشارات حقوقی 1380
  • قدرت جامعه مدنی و مطبوعات ؛ هادی خانیکی ، طرح نو ، 1381
  • جامعه مدنی دو دوران مدرن، حمیدرضا رحمانی زاده دهکردی ، مرکز مطالعات و آموزش سازمان های جامعه مدنی.
  • جامعه مدنی (نظریه ، تاریخ و مقایسه) ؛ جان هال، ترجمه افشین خاکباز، انتشارات علمی و فرهنگی 1382.
  • جامعه مدنی در جهان اسلام ؛ دکتر امین ساجد ، ترجمه دکتر فریدون بدره‌ای ، نشر فرزان 1384.
  • دین و دولت در عصر مدرن(دو جلد) ؛ داود فیرحی، رخداد نو 1390
  • ایران جامعه کوتاه مدت؛ محمد علی همایون کاتوزیان، ترجمه عبدالله کوثری، نشر نی، 1390.
  • جامعه مدنی و دموکراسی در خاور میانه ؛ جان اسپوزیتو، مهران کامروا و جان واتربوری، ترجمه محمد تقی دفروز، فرهنگ جاوید.
  • نظریه های جامعه مدنی ، محمد تقی سبزه‌ای ، دانشگاه رازی، 1393
  • در جست و جوی جامعه‌ی بلند مدت ، گفت و گو با دکتر همایون کاتوزیان ، کریم ارغنده پور، نشر نی 1393